Tiến trình 30 năm Triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc (Trung Quốc)

0
25
Thập kỷ 80 thế kỷ 20

Trước năm 1978, do hướng sáng tác của trào lưu “cực tả” , nhấn mạnh “văn nghệ phục vụ chính trị”, do đó Triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc đi vào mô thức sơ cứng, khi đó triển lãm thường chia làm 4 phần, phần thứ nhất là mảng ảnh phản ánh hoạt động của các vị lãnh tụ và các hội nghị của trung ương; phần thứ hai là mảng ảnh phản ánh công nông nghiệp, quân đội trong lao động, sản xuất và rèn luyện; phần thứ ba là mảng ảnh phản ánh thành quả văn nghệ cách mạng (như đoàn văn công xuống nông thôn biểu diễn) ; phần thứ tư gồm số ít là ảnh phong cảnh, hoa và tĩnh vật.Trong cao trào “văn cách” cuồng nhiệt đó, phong cảnh là những ảnh chụp về căn cứ địa cách mạng xưa hoặc những nơi mà các vị lãnh tụ đã đi qua. Khi đó đề tài và dạng thức ảnh triển lãm rất hạn hẹp – coi trọng nội dung chính trị, coi nhẹ bản chất nghệ thuật, cộng thêm “bốn nhà” quản lý với phương châm “văn nghệ vì “văn cách” phục vụ”.

Phải đến Triển lãm ảnh nghệ thuật  toàn quốc lần thứ 11 sau cải cách mở cửa, nhiệm vụ chính đã thay đổi là: Giải phóng tư tưởng, phá bỏ sự cấm kỵ của “cực tả”, dựa vào quy luật của nghệ thuật để thẩm định và tiến cử tác phẩm. Chúng ta đã đấu tranh phá bỏ lối mòn triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc trong nhiều năm qua, điều chỉnh quan hệ biện chứng giữa văn nghệ với chính trị, đáp ứng khát vọng nghệ thuật của quảng đại quần chúng, kiên định phản ánh chân thực cuộc sống, đề tài và phong cách “trăm hoa đua nở”, phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội chủ nghĩa.

Khi chính sách được mở cửa, triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc phản ánh sinh hoạt cuộc sông đời thường, phong cảnh đất nước tươi đẹp, cho đến nam thanh nữ tú thời thượng, nghệ thuật nhân thể với những tác phẩm phản ánh đề tài lớn khác đều bình đẳng trong triển lãm. Điều đó được công chúng khao khát thưởng thức cái đẹp nhiệt liệt hoan nghênh. Tuy nhiên cũng có nhà phê bình nhiếp ảnh cho rằng trong triển lãm có một vài tác phẩm còn mang đậm chất “salon”. Thực tế cho chúng ta thấy, cải cách thật không đơn giản, khắc phục khuynh hướng này lại vấp phải sai sót kia. Chúng ta không phải là Gia Cát Lượng, nên đành chấp nhận điều chỉnh dần qua quá trình nhận thức và thực tế cuộc sống.

Thập kỷ 90 thế kỷ 20

Đầu thập kỷ 90 thế kỷ 20, Triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc đối diện với thách thức mới: Như làm thế nào để lý giải và kiên trì theo hướng Xã hội Chủ nghĩa? Làm thế nào để cải cách, mở cửa, đứng trước quan hệ giữa dòng chủ lưu với đa dạng hóa?  Đầu những năm 90 đã từng nổ ra cuộc bút chiến kịch liệt giữa những người bảo thủ và cấp tiến. Đúng thời khắc đó, đồng chí Giang Trạch Dân nói chuyện tại Hội nghị Công tác Tuyên truyền toàn quốc năm 1994, khiến chúng ta lý giải một cách khoa học, toàn diện theo quy luật  phát triển thời đại. Mục tiêu của văn nghệ sĩ là “vì lợi ích quốc gia và tinh thần dân tộc”  với mục đích “lấy tác phẩm ưu tú để cổ vũ con người, lấy tinh thần cao thượng để hoàn thiện con người”. Điều này là kim chỉ nam cho Hội đồng Nghệ thuật triển lãm toàn quốc lĩnh hội phương hướng văn nghệ Xã hội Chủ nghĩa trong thời kỳ mới và tiếp tục cải cách, mở cửa đã đề cao được chất lượng triển lãm cùng đa dạng hóa dạng thức, đề tài  vào quỹ đạo. Chấm dứt dao động tả, hữu, sáng tác nhiếp ảnh trong toàn quốc đã phát huy tác dụng và ngày một phồn vinh.

Đầu thế kỷ 21

Theo dòng giải phóng tư tưởng và phát triển kinh tế, sáng tác ảnh nghệ thuật của Trụng quốc ngày càng sôi động. Những ảnh gửi dự thi và triển lãm không những số lượng gia tăng (những năm 80 thế kỷ 20 là 10.000 ảnh, đến những năm đầu thế kỷ 21 vượt quá 60.000 ảnh), mà còn xuất hiện nhiều tác phẩm thể hiện nét thẩm mỹ, phong cách và đề tài muôn hình muôn vẻ. Điều đó chứng tỏ giới nhiếp ảnh nước ta đã khai thác sâu rộng công năng và đặc trưng của nhiếp ảnh. Do vậy, nhiếp ảnh không những có tác dụng thưởng thức, mà còn trở thành văn hóa truyền bá đa công năng.

Những năm cuối thế kỷ 20, khi chuẩn bị tổ chức triển lãm ảnh nghệ thuật toàn quốc, chúng ta đều thăm dò, nghiên cứu cách phân loại  để thẩm định, sao cho các thể loại đề tài đều được bình đẳng. Đầu thế kỷ 21, chúng ta đã nhận thức được rằng ảnh ghi thực là dòng chủ lưu, mà quan niệm  trước kia nó được coi là thống soái trong khi ảnh ý tưởng  chỉ được coi là ảnh thực nghiệm, dù mức độ nghệ thuật cao thấp ra sao cũng không được mấy quan tâm.

Đến nay, thực hiện thẩm định ảnh sau phân loại đã được xã hội khẳng định. Có thể nói, đó là kết quả của sự thăm dò, nghiên cứu giữa lý luận và sáng tác. Thành công này, không những  có tác dụng thúc đẩy thêm lóp người mới sáng tác, mà còn phát huy sức sáng tạo của lớp người đã thành danh. 

Dương Ân Phác (Trung Quốc)

VAPA

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here