Mary Ellen Mark: Sống để kể chuyện

0
29
Bà tự nhận bản thân mình chẳng có gì để nói, để tâm sự, muốn biết về bà cứ nhìn ảnh rồi tìm hiểu. Cả đời mình bà để tâm hồn và trạng thái vào đấy, tiệm cận những con người cô độc, lẻ loi, vào những khía cạnh cuộc sống gai góc mà một người với cuộc sống đầy đủ như bà, khó có thể thấy hết được. Cuộc đời Mary Ellen Mark gắn chặt với nhiếp ảnh, là sống để kể chuyện, bằng 2 màu đen – trắng.

Mary Ellen Mark thích kể chuyện hằng ngày, bằng hình ảnh, với chủ thể chính là con người, dù bất kể ở đâu. Đối với Mark, con người là hạt nhân của mọi vấn đề, con người gắn liền tâm linh, trong thực thể vũ trụ, loài người là giống nòi duy nhất có linh hồn. Ảnh của Mary có tiếng động, do con người tạo ra, là một chú bé khua chiếc chổi đánh giày tại một ngôi làng hẻo lánh ở châu Phi hay Marlon Brando dữ tợn la hét trong ‘Apocalypse Now’.

Con người trong những bức ảnh của Mark vừa mang tính thời sự lại vừa lấp lánh tinh thần xã hội rất cao. Bà biểu lộ cảm xúc của mình trong từng bức ảnh dữ dội đến mức tay máy Marianne Fulton đã từng phải thốt lên: ‘Ngồi cạnh bà mỗi khi làm ảnh tôi cảm giác đang ngồi gần một ngọn núi lửa đang phun trào’.  

Mark luôn chú tâm vào việc sắp xếp chủ thể của những tấm ảnh để đẩy lên cao nhất những sắc thái biểu cảm, cho dù bà không bao giờ sắp đặt mọi thứ. Mỗi tấm ảnh là một câu chuyện, không phải những câu chuyện tiếp nối nhau. ‘Những bức ảnh của tôi đứng một mình thôi và tự thân vận động, tôi không có thói quen chụp serie bởi sợ làm nhòa đi câu chuyện’, Mark nói. 

Cuộc đời là những chuyến đi, Ellen luôn tìm thấy mình trong những chuyến đi dù rằng những hành trình của bà đang ngày một ngắn lại.  

Mary Ellen Mark sinh năm 1940, năm lên 9 bà đã làm quen với máy ảnh và cuộc đời bà dường như không có sự lựa chọn nào khác ngoài nghiệp cầm máy. Mark chụp cho Life, Rolling Stone, The New Yorker, Vanity Fair, Paris Match…

Mary Ellen Mark: Sống để kể chuyện

Bức ảnh do Mary Ellen Mark chụp

Mark có nhiều giải thưởng và gần 20 bộ sưu tập triển lãm, một con số đáng nể với một tay máy nữ. 

Mark đi vòng quanh thế giới, chụp những đứa trẻ đang đùa vui ở Bombay đến những bà mẹ bế con và súng giắt bên hông ở Zimbabwe. Bức ảnh nhẹ nhàng như một tấm chân dung gia đình nhưng lột tả đến tận cùng những đau đớn của xã hội. Hạnh phúc được gìn giữ bằng khẩu súng ngắn bên hông, giống như khi xưa Beatles đã từng hát ‘Hạnh phúc là khẩu súng ấm trong tay’, có nghĩa khi đạn đã ra khỏi nòng. 

Một gia đình ngồi trong chiếc xe cũ nát, phía trước họ là một đại lộ dài tăm tắp. 4 con người, 4 gương mặt nhìn thấy rõ ngay vẻ khốn cùng, bất định, hoang mang. Nhưng vòng tay của người chồng ôm lấy người vợ đã cứu thoát cho bức ảnh một sự thê thảm đến nao lòng. Cả gia đình ấy sẽ sống sót, bằng sức mạnh của người đàn ông. Mary Ellen Mark kể rằng bức ảnh có tên The Damn family in their car được bà chụp hoàn toàn tình cờ và người đàn ông trong hình là người chồng kế của người đàn bà đau khổ và 2 đứa con với người chồng trước. Bức ảnh này được xem là một trong những bức ảnh ghi nhận bộ mặt thật nước Mỹ thời hiện đại và toát lên rất rõ tính nhân văn.

Mary Ellen Mark: Sống để kể chuyện

Một gia đình ngồi trong chiếc xe cũ nát, phía trước họ là một đại lộ dài tăm tắp. 4 con người, 4 gương mặt nhìn thấy rõ ngay vẻ khốn cùng, bất định, hoang mang

Mary Ellen Mark bây giờ vẫn lang thang đây đó, bà tự nhận mình là một kẻ lãng du, vẫn thích khám phá và tìm tòi. Ít nói và thậm chí chẳng biết nói gì, bà thích trả lời về mình bằng những bức ảnh. Gần nửa thế kỷ cầm máy, những chặng đường đã qua ghi danh bà thành một cái tên được nể trọng trong làng nhiếp ảnh.  

Những bức ảnh về nước Mỹ một thời không quá xa, về những đứa trẻ nô đùa ở Seattle, những chàng trai trên đồng cỏ ở Texas hay những bệnh nhân ở nhà thương điên Oregon… đến giờ vẫn còn như mới. Mark luôn muốn bức ảnh của mình có tính thời gian. Bởi bà là một người ham kể chuyện bằng ảnh, ghi lại tiếng động, nước mắt, sự khốn cùng bằng thời gian. Bà sống như thế chỉ để kể chuyện, để chuyển tải tính nhân văn lên nhãn quan người xem. Như một lời chia sẻ, tâm sự và kêu gọi.

VAPA

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here